YALOVA’DA KİVİ ÜRETİCİLERİNE ‘İRAN DARBESİ’

Yalova Ziraat Odası Başkanı Şaban Beşli, bu yıl hem zirai don hem de İran’dan gelen ithal kiviler nedeniyle üreticinin tarihinin en zor hasat dönemlerinden birini yaşadığını söyledi. Türkiye’nin kivi üretim merkezlerinden biri olan Yalova’da üreticiler, hem düşük rekolte hem de düşen fiyatlar nedeniyle ciddi bir ekonomik kayıp içinde.

TÜİK’in Tahminleri ile Saha Verileri Uyuşmuyor

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2024 bitkisel üretim tahminine göre Türkiye kivi üretiminin 92 bin tondan 77 bin tona düşmesi, yani yaklaşık yüzde 16 azalması bekleniyor. Ancak sahadaki tablo çok daha sert. Yalova Ziraat Odası Başkanı Şaban Beşli, TÜİK rakamlarının sahayı tam yansıtmadığını belirterek şu bilgileri verdi: “Türkiye kivi üretiminin yaklaşık yarısını Yalova üretiyor. Bu yıl zirai don nedeniyle rekolte ciddi şekilde düştü. Yalova’da yaklaşık 25 bin tonluk üretim bekliyoruz. Bu da geçen yıla göre yüzde 40’a varan kayıp demek.”

 

Zirai Don Üreticiyi Vurdu: Rekolte %40 Azaldı

Mart ayında yaşanan ani hava değişimleri ve gece sıcaklıklarının sıfırın altına düşmesi, özellikle çiçeklenme dönemindeki kivi bahçelerini olumsuz etkiledi.

Beşli, rekolte düşüşü ile ilgili şu bilgileri paylaştı:

• Kivi bahçelerinin büyük bölümü dondan etkilendi.
• Verim kaybı birçok üreticide yüzde 30 ile 50 arasında değişti.
• Üretici zaten destek kapsamından çıkarılan kivi nedeniyle mağdurdu, don bu mağduriyeti daha da artırdı.

“İran Kivisi Pazarı Bozdu”: Yerli Üretici Fiyat Kayıplarıyla Karşı Karşıya

Zirai donun yarattığı kaybın ardından üreticiyi ikinci kez vuran gelişme ise İran’dan gelen ithal kiviler oldu. Türkiye pazarına sezon başlamadan yoğun şekilde sokulan İran kivileri, yerli üreticinin fiyat dengesini sarstı.

Şaban Beşli bu durumu şu sözlerle anlattı:

“İran kivisi piyasayı erken dolduruyor. Normal şartlarda bugün kivi 120–130 TL olması gerekirken fiyat 80 TL’ye kadar düştü. Çiftçi umutla bekledi ama yine hayal kırıklığı yaşadı.”

“Hem Çiftçi Kaybediyor Hem Tüketici”: Kalitesiz İthal Ürün Tepki Çekiyor

Beşli, İran kivisinin kalitesinin düşük olduğunu ve tüketicinin de bu durumdan olumsuz etkilendiğini ifade ederek şunları söyledi: “İran kivisi çok kalitesiz ama yoğun şekilde ithal ediliyor. Hem çiftçiye zarar veriyor hem tüketici kalitesiz ürüne para veriyor. Biz ‘İran kivisini sokmayın’ diyoruz ama sesimizi duyan yok.”

“İthalat Ya Kota ile Sınırlandırılsın Ya da Sezon Sonuna Bırakılsın”

Yalova Ziraat Odası Başkanı, İthal kivi, yerli hasat bitmeden yurda sokulmamalı. İran kivi ithalatına kota uygulanmalı. Yerli üretici satışını tamamladıktan sonra ithalata izin verilmeli. Beşli, mevcut tabloyla yerli üreticinin maliyetlerini karşılamasının mümkün olmadığını vurguladı: “İran’dan ithal kivi böyle devam ettikçe kazanma şansımız çok zor.”

Yalova’nın Türkiye Kivi Üretimindeki Rolü

Yalova, Türkiye’nin kivi üretiminde lider konumunu koruyor. Ülke genelindeki kivi üretiminin yaklaşık yüzde 50’si Yalova’dan sağlanıyor. Bölge ikliminin uygunluğu ve yıllardır sürdürülen üretim modeli sayesinde kent, kivi üretiminde stratejik öneme sahip. Ancak bu yıl yaşanan don ve ithal ürün baskısı, üreticinin hem gelirini hem de motivasyonunu olumsuz etkiledi.

Üretici Çözüm Bekliyor: “Destek Geri Gelsin, İthalata Düzenleme Şart”

Yalova’daki üreticiler, iki temel talep üzerinde birleşiyor: Kivi yeniden destek kapsamına alınsın. İthal kivi, yerli üreticiyi koruyacak şekilde düzenlensin. Bu iki adımın atılmaması halinde önümüzdeki yıllarda Yalova’da kivi üretiminin ciddi şekilde azalabileceği belirtiliyor.

Yalova’da Kivi Krizi Derinleşiyor

Zirai donun yol açtığı %40’lık verim kaybı ve İran kivisinin fiyatları düşürmesi, Yalova’daki kivi üreticisini yılı zararla kapatma riskiyle karşı karşıya bıraktı. Türkiye’nin kivi üretim üssü olan Yalova’da üreticilerin sorunlarına çözüm getirilmemesi durumunda, önümüzdeki sezonlarda daha büyük kayıpların yaşanabileceği ifade ediliyor.